Trang chủ » Phân tích bài văn Vào Phủ Chúa Trịnh

Phân tích bài văn Vào Phủ Chúa Trịnh

(Ngày đăng: 14-12-2014 04:40:58)
icon facebook   icon google plus  
Đề bài:Phân tích bài văn Vào Phủ Chúa Trịnh đây là một đề tài rất rộng, nó nói lên cái cuộc sống xa hoa cũng như sự phu phí của Chúa Trịnh. Sự lợi dụng sức dân để ăn sung mặc sướng mà không nghỉ đến người dân lúc bấy giờ.

Lê Hữu Trác (1720-1791) hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, một đại danh y của Đại Việt.  Lê Hữu Trác xuất thân trong một gia đình quí tộc, giỏi binh thư, võ nghệ,  Ông làm quan dưới thời chúa Trịnh. Tác Phẩm Vào phủ chúa Trịnh của ông cho Thấy được sự về uy quyền và cuộc sống của chúa Trịnh. Qua đó Cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm và nhân cách thanh cao của tác giả qua ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống trong phủ chúa Trịnh.

Lê Hữu Trác là một nhà thơ văn có giọng điệu nhẹ nhàng, hóm hỉnh, giàu tính hiện thực, phản ánh một nhân cách cao đẹp: coi thường công danh phú quý, yêu thiên nhiên, yêu quý đồng loại, thích cuộc sống thanh nhàn. Bên cạnh đó ông còn phản ánh nói lên cái nhân cách  thanh cao cũng như cái tôi của ông.

“Vào phủ chúa Trịnh” trích trong cuốn kí sự ấy rất giàu giá trị hiện thực và cho thấy một ngòi bút đậm đà, tài hoa. Tất cả đều được Lê Hữu Trác nói lên trong cuộc hành trình của ông lên Kinh đô Thăng Long chữa bệnh cho Thế tử Trịnh Cán. khi bước vào phủ Chúa Trịnh Ông ngẫm nghĩ và quan sát rất kĩ càng. Qua cái đầu tiên ông đã thể hiện được cái nhân cách của ông. Không những vậy ông còn nhìn ngắm xung quanh và ngâm thơ:

“Cả trời Nam sang nhất là đây!

Lầu từng gác vẽ tung mây,

Rèm châu, hiên ngọc, bóng mai ánh vào.

Hoa cung thoảng ngạt ngào đưa tới,

Vườn ngự nghe vẹt nói đòi phen…”.

Thực chát ở đây không phải là ông khen cái quang cảnh cũng như lối sống của Chúa Trịnh mà thực chất Lê Hữu Trác có tỏ thái độ mỉa mai, châm biếm, phê phán chúa Trịnh hay không; hay đó chỉ là điều mà một vài soạn giả gán vào cho Lê Hữu Trác để cho thấy vị thầy thuốc kiêm nhà văn rất “có lập trường”, rất dũng cảm, dám mỉa mai, châm biếm, phê phán chúa Trịnh.

Không chỉ phê phán quang cảnh mà qua Phương tiện đi lại của vua chúa là hai cái kiệu; đồ nghi trượng đều sơn son thiếp vàng. Thứ để ngồi và nằm là một cái sập thiếp vàng, trên sập mắc một cái võng điều đỏ. Xung quanh cái sập bày bàn ghế vô cùng quý giá, sang trọng làm cho ông thầy thuốc phải tấm tắc và cảm thấy “những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy”.

Khi ông đi chữa bệnh cho Thế Tử, ông phải đi qua năm, sáu lần trướng gấm mới đến được nơi Thế tử ngồi để “lạy bốn lạy” trước và sau khi khám bệnh. Nơi nội cung, đèn sáp chiếu sáng, sau chiếc màn là cung nhân đứng xúm xít, “mặt phấn, màu áo đỏ”. Cả một không gian “lấp lánh, hương hoa ngào ngạt”. Với cách bố trí cũng như cách ăn mặc của một Thế Tử mới lên 5, 6 tuổi mặc áo lụa đỏ, ngồi trên cái sập thiếp vàng. Bên cạnh sập đặt một cái ghế rồng sơn son thiếp vàng, trên ghế bày nệm gấm.

Không dừng lại ở đây, Lê Hữu Trác còn đưa vào  cách xưng hô về chúa, cách miêu tả,...một giọng điệu hài hước, châm biếm được toát ra”; “Lê Hữu Trác tỏ thái độ phê phán chúa Trịnh, đặc biệt câu nói mỉa mai: “Mình vốn con quan, sinh trưởng ở chốn phồn hoa, chỗ nào trong cấm thành mình cũng đã từng giàu sang của vua chúa thực khác hẳn người thường.

Với ông, khi vào phủ Chúa Trịnh ông chỉ liếc mắt nhìn và cúi đầu đi, nhưng trong tâm tư ông  thì đó là một sự phản ánh cái lối sống xa hoa, cầu kỳ của Chúa Trịnh. Cuộc sống đế vương được xây dựng trên mồ hôi xương máu của nhân dân, mọi thứ vật ngon của lạ do người lao động cả nước làm ra bị tước đoạt cho một số ít người hưởng thụ.

Bên cạnh đó, ông còn nói lên cái tôi của ông rất cao, Coi thường danh lợi, ông đã vào tận Hương Sơn, Hà Tĩnh sinh sống, chuyên tâm nghề y, chữa bệnh cứu người làm lẽ sống. Vì có tài, tiếng tăm như sấm động nên có thánh chỉ triệu vào cung chữa bệnh cho Thế tử. Ông viết một cách hóm hỉnh về cái bả công danh: “Cáng chạy như ngựa lồng, tôi bị xóc một mẻ, khổ không nói hết!”. Nửa thế kỉ sau, Cao Bá Quát chua chát viết: “Ơn vua kèm theo sấm sét!”.

Lúc kê đơn là một cuộc tự đấu tranh tư tưởng diễn ra vô cùng gay gắt xung quanh vấn đề danh lợi, y đức và chữ nhàn. Ông nghĩ: “Nếu mình làm có kết quả ngay thì sẽ bị danh lợi nó ràng buộc, không làm sao về núi được”. Về núi để được sống tự do, thảnh thơi, chan hoà với thiên nhiên. “Lưng khôn uốn, lộc nên từ” là thế!

Lương tâm bậc danh y lại nhắc nhở ông “phải dốc hết cả cái lòng thành, để nối tiếp cái lòng trung của ông cha mình mới được”. Cái lòng thành mà ông nói đến là lương y như từ mẫu, là y đức coi việc chữa bệnh cứu người là lẽ sống cao đẹp. Vì thế, mặc dù quan Chánh đường có gợi ý nên dùng những vị thuốc “phát tán mới xong”, mặc dù có năm, sáu vị lương y của sáu cung hai viện đang ngày đêm chầu chực xung quanh con bệnh, nhưng Lê Hữu Trác vẫn có chủ kiến riêng, lập luận riêng của mình:

“Tôi thấy thánh thể gầy, mạch lại tế sác. Thế là âm dương đều bị tổn hại, nay phải dùng thuốc thật bổ để bồi dưỡng tì và thận, cốt giữ cái căn bản tiên thiên và làm nguồn gốc cho cái hậu thiên…”.