Nước – vật liệu đặc biệt

Có một loại “vật liệu” rất đặc biệt và có vai trò rất lớn trong kiến trúc cảnh quan, trong trang trí ngoại thất, ở sân vườn. Đó là nước.

Khi nói tới sân vườn, ta thường nghĩ đến, nhắc đến các loại cây xanh, các loại hoa, cây cảnh; và các loại vật liệu dùng cho sân vườn, ngoại thất như các loại vật liệu thô mộc, vật liệu tự nhiên... Nhưng có một loại “vật liệu” rất đặc biệt và có vai trò rất lớn trong kiến trúc cảnh quan, trong trang trí ngoại thất, ở sân vườn. Đó là nước.
Ở những kiến trúc truyền thống dân gian xa xưa; nước đã có mặt trong công trình với nhiều vai trò và ý nghĩa trong mối quan hệ của môi trường thiên nhiên – xã hội với con người. Từ những thành phần đơn giản, tự nhiên như ao, hồ, sông, suối… được con người vận dụng, đưa vào những bình đồ tổng thể, tạo nên những giá trị quy hoạch, cảnh quan môi trường; cho tới các dạng công trình nước có thiết kế và ý đồ như hào thành, hồ, bể, giếng…; các loại mặt nước nhân tạo kết hợp cùng công trình kiến trúc.
Tuy nhiên, trong những công trình truyền thống này, thì vật liệu nước hầu như chỉ là dạng nước tĩnh, nếu có chuyển động thì đó là dòng chảy tự nhiên và việc cấp – tiêu thoát hầu như cũng phụ thuộc vào tự nhiên. Mặt nước cùng cây xanh là những yếu tố âm để cân bằng âm – dương với công trình xây dựng. Những mặt nước, nơi chứa nước còn có ý nghĩa quan trọng khác – đó là phương tiện cứu hoả. Điều đó là rất cần thiết khi mà các công trình kiến trúc xưa đa phần được tạo dựng từ vật liệu gỗ.